کسبوکار شما در عمل چگونه کار خواهد کرد؟
داشتن محصول، مشتری و برنامه بازاریابی کافی نیست. باید بدانید وقتی کسبوکار شروع به کار میکند، چه فعالیتهایی باید انجام شود، چه منابعی لازم است، چه کسی مسئول هر کار است و محصول یا خدمت چگونه به دست مشتری میرسد.
برنامه عملیاتی، نقشه اجرای روزمره کسبوکار را در سطحی مشخص میکند که بتوانید آن را واقعاً اجرا کنید.
برای طراحی عملیات کسبوکار، ابتدا مسیر اصلی ارائه محصول یا خدمت را از ابتدا تا انتها ترسیم کنید.
مثلاً:
تأمین منابع
↓
تولید / آمادهسازی
↓
کنترل
↓
انبار / نگهداری
↓
فروش
↓
تحویل به مشتری
↓
خدمات پس از فروش
البته این مسیر برای همه کسبوکارها یکسان نیست. یک کسبوکار خدماتی، فروشگاه، کارگاه تولیدی و کسبوکار آنلاین فرآیندهای متفاوتی دارند.
از خودتان بپرسید: برای ارائه محصول یا خدمت به مشتری، دقیقاً چه کارهایی باید انجام شود؟
فعالیتها را از ابتدا تا انتها فهرست کنید. برای مثال:
در این مرحله لازم نیست همه فعالیتهای جزئی روزمره را بنویسید؛ روی فعالیتهای حیاتی برای ارائه ارزش به مشتری تمرکز کنید.
برای انجام هر فعالیت، چه چیزی نیاز دارید؟ منابع ممکن است شامل موارد زیر باشند:
سعی کنید مشخص کنید کدام منابع ضروری برای شروع هستند و کدام را میتوان بعداً توسعه داد.
اگر کسبوکار شما برای فعالیت به دیگران وابسته است، آنها را از ابتدا شناسایی کنید.
برای مثال:
برای هر مورد، بهتر است حداقل یک گزینه جایگزین نیز در نظر بگیرید؛ بهخصوص اگر توقف تأمین میتواند فعالیت کسبوکار را مختل کند.
هر فعالیت مهم باید مسئول مشخصی داشته باشد. در یک کسبوکار کوچک ممکن است یک نفر چند مسئولیت را بر عهده داشته باشد؛ مهم این است که مشخص باشد:
چه کسی مسئول انجام کار و پیگیری نتیجه است؟
| فعالیت | مسئول | زمان/تناوب | منبع موردنیاز |
|---|---|---|---|
| تأمین مواد اولیه | …………… | …………… | …………… |
| تولید/ارائه خدمت | …………… | …………… | …………… |
| کنترل کیفیت | …………… | …………… | …………… |
| فروش و تحویل | …………… | …………… | …………… |
| پشتیبانی | …………… | …………… | …………… |
فقط مشخص کردن فعالیتها کافی نیست. باید ببینید آیا توان انجام آنها را دارید؟
برای مثال:
ظرفیت عملیاتی باید با فروش مورد انتظار و تعهدی که به مشتری میدهید سازگار باشد.
از همان زمان طراحی عملیات مشخص کنید: چگونه مطمئن میشویم محصول یا خدمت با کیفیت مورد انتظار مشتری ارائه میشود؟
برای این کار میتوانید چند نقطه کنترل ساده تعریف کنید؛ مانند:
لازم نیست در شروع یک نظام پیچیده کنترل کیفیت ایجاد کنید؛ کنترلهای مهم و ضروری را مشخص کنید.
برنامه عملیاتی قرار نیست همه جزئیات مدیریت روزانه کسبوکار را پوشش دهد. هدف در این مرحله این است که مطمئن شوید کسبوکار قابل اجراست و برای شروع، چیزی اساسی از قلم نیفتاده است.
پس از شروع فعالیت، فرآیندهای عملیاتی، منابع انسانی، زنجیره تأمین، کیفیت و بهرهوری باید بهصورت مستمر مدیریت و بهبود داده شوند.
در پایان باید یک نقشه عملیاتی اولیه داشته باشید که نشان دهد:
چه کاری باید انجام شود → با چه منابعی → توسط چه کسی → با چه تأمینکننده یا شریکی → در چه زمانی → و با چه خروجی.
اگر نتوانید مسیر ارائه محصول یا خدمت را بهصورت روشن ترسیم کنید، احتمالاً هنوز بخشی از برنامه اجرایی کسبوکار نیاز به تکمیل دارد.
حالا تصویر نسبتاً کاملی از کسبوکار دارید:
چه میفروشید → به چه کسی → چگونه بازاریابی میکنید → چگونه فعالیت میکنید → چقدر هزینه دارید → و چه میزان سرمایه نیاز دارید.
اکنون باید مشخص کنید: این منابع مالی را از کجا و با چه روشی تأمین خواهید کرد؟ در گام بعد، گزینههای تأمین مالی کسبوکار و نحوه انتخاب گزینه مناسب را بررسی میکنیم.
