ایده شما زمانی به یک کسبوکار تبدیل میشود که مشخص باشد برای چه کسی ارزش ایجاد میکنید، چه ارزشی ارائه میدهید و چگونه از ارائه این ارزش درآمد کسب میکنید.
مدل کسبوکار، تصویر سادهای از نحوه کار کردن کسبوکار است؛ یعنی نشان میدهد کسبوکار چگونه مشتری را جذب میکند، محصول یا خدمت خود را ارائه میدهد و در برابر آن درآمد ایجاد میکند.
برای شروع به این پرسشها پاسخ دهید:
مشخص کنید برای چه گروهی از مشتریان ارزش ایجاد میکنید.
توضیح دهید محصول یا خدمت شما چه نیازی را پاسخ میدهد یا چه مشکلی را حل میکند.
مشخص کنید مشتری چگونه شما را پیدا میکند و محصول یا خدمت را از چه کانالی دریافت میکند؛ برای مثال فروشگاه، وبسایت، شبکههای اجتماعی یا نمایندگی.
مشخص کنید ارتباط با مشتری چگونه شکل میگیرد و چگونه او را حفظ میکنید.
مشخص کنید مشتری بابت چه چیزی و به چه روشی به شما پول پرداخت میکند؛ مانند فروش مستقیم، اشتراک، کارمزد یا ارائه خدمات.
منابع، فعالیتها و شرکای کلیدی موردنیاز برای ارائه محصول یا خدمت را مشخص کنید.
مهمترین هزینههایی را که برای فعالیت کسبوکار ایجاد میشوند شناسایی کنید.
میتوانید مدل کسبوکار خود را ابتدا با همین زنجیره ساده ترسیم کنید:
مشتری → ارزش پیشنهادی → کانال ارائه → درآمد
و در پشت این زنجیره:
منابع + فعالیتها + شرکا → ایجاد و ارائه ارزش
هدف در این مرحله، تهیه یک مدل پیچیده و نهایی نیست؛ بلکه باید بتوانید منطق اقتصادی کسبوکار خود را بهصورت ساده و قابلفهم توضیح دهید.
| بخش | پاسخ شما |
|---|---|
| مشتری هدف من کیست؟ | ……………………… |
| چه ارزشی برای او ایجاد میکنم؟ | ……………………… |
| محصول/خدمت من چیست؟ | ……………………… |
| چگونه به مشتری میرسم؟ | ……………………… |
| چگونه از مشتری درآمد کسب میکنم؟ | ……………………… |
| مهمترین منابع موردنیاز چیست؟ | ……………………… |
| مهمترین فعالیتها چیست؟ | ……………………… |
| شرکای کلیدی چه کسانی هستند؟ | ……………………… |
| مهمترین هزینهها چیست؟ | ……………………… |
مدل کسبوکار با طرح کسبوکار یکی نیست.
مدل کسبوکار، منطق کلی فعالیت و درآمدزایی کسبوکار را نشان میدهد؛ اما در مرحله طرح کسبوکار، این ایده را به یک برنامه منسجم و اجرایی تبدیل میکنید و جزئیات بازار، عملیات، بازاریابی و مالی را مشخص خواهید کرد.
در پایان باید بتوانید در یک صفحه توضیح دهید: برای چه کسی چه ارزشی ایجاد میکنم، چگونه آن را ارائه میدهم و چگونه از آن درآمد کسب میکنم.
اگر نتوانید این منطق را بهسادگی توضیح دهید، مدل کسبوکار هنوز به اندازه کافی روشن نیست.
حالا که مدل کسبوکار مشخص شده است، باید بررسی کنید آیا اجرای آن از نظر بازار، فنی، عملیاتی، مالی و سایر الزامات اصلی واقعاً امکانپذیر و منطقی است یا خیر.
