زنجیره تأمین یعنی مدیریت جریان مواد، کالا، اطلاعات و منابع از تأمینکننده تا رسیدن محصول یا خدمت به مشتری. در این مرحله، موضوع فقط پیدا کردن تأمینکننده نیست؛ باید مطمئن شوید کل زنجیره بهگونهای کار میکند که تأمین بهموقع، هزینه مناسب و استمرار فعالیت حفظ شود. هدف، ایجاد زنجیرهای قابلاعتماد و منعطف است که با اختلال در یک بخش، کل کسبوکار متوقف نشود.
مسیر اصلی کسبوکار را از ابتدا تا انتها مشخص کنید:
تأمینکننده ← خرید ← حمل ← دریافت و کنترل ← انبار ← تولید/ارائه خدمت ← توزیع ← مشتری
برای هر مرحله مشخص کنید:
این تصویر کمک میکند نقاط ضعف زنجیره را بهجای بررسی جداگانه هر فعالیت، بهصورت یک سیستم ببینید.
بررسی کنید کسبوکار به کدام تأمینکننده، کالا، ماده اولیه، مسیر حمل یا خدمت بیش از حد وابسته است.
برای اقلام حیاتی، تا حد امکان تأمینکننده اصلی و تأمینکننده جایگزین داشته باشید.
در کشور ما، نوسان قیمت، تغییر شرایط واردات، محدودیتهای تأمین، مشکلات حملونقل و تغییرات بازار میتواند بر بعضی زنجیرههای تأمین اثر بگذارد؛ بنابراین وابستگی به یک منبع برای اقلام حیاتی میتواند ریسک قابلتوجهی ایجاد کند.
موجودی بیش از حد، سرمایه را درگیر میکند و موجودی کمتر از نیاز میتواند تولید یا فروش را متوقف کند. برای اقلام مهم مشخص کنید:
هدف این نیست که همیشه موجودی زیادی داشته باشید؛ هدف این است که در زمان مناسب، مقدار مناسب در اختیار داشته باشید.
هزینه یک کالا فقط قیمت خرید آن نیست. هزینههای زیر را نیز در نظر بگیرید:
گاهی یک تأمینکننده با قیمت بالاتر، به دلیل کیفیت بهتر یا تحویل سریعتر، هزینه نهایی کمتری برای کسبوکار ایجاد میکند.
اطلاعات خرید، موجودی، سفارشها، زمان تحویل و مصرف را منظم ثبت کنید. برای کسبوکارهای کوچک لازم نیست از ابتدا سیستم پیچیدهای داشته باشید؛ یک فایل یا نرمافزار ساده نیز میتواند برای شروع کافی باشد.
با افزایش حجم فعالیت، میتوانید مدیریت موجودی، خرید، انبار و سفارشها را یکپارچهتر کنید.
بهصورت ماهانه یا دورهای، چند شاخص اصلی را بررسی کنید:
| شاخص | وضعیت |
|---|---|
| تأخیر تأمین | ……………………… |
| نوسان قیمت خرید | ……………………… |
| کمبود موجودی | ……………………… |
| موجودی مازاد | ……………………… |
| میزان ضایعات/خرابی | ……………………… |
| وابستگی به تأمینکننده اصلی | ……………………… |
| هزینه حمل و تأمین | ……………………… |
| مهمترین ریسک زنجیره | ……………………… |
زنجیره تأمین را فقط زمانی مدیریت نکنید که دچار مشکل شده است. برای اقلام و فعالیتهای حیاتی، از قبل سناریوهای جایگزین داشته باشید:
پاسخ این سؤالات، بخش مهمی از تابآوری کسبوکار را شکل میدهد.
